Nima uchun buni qilaman
Koʻrinadigan marketing bor, ishlaydigan marketing bor. Birinchisi — vitrina: rolik, chiroyli nashr, oʻsib borayotgan obunachilar soni. Ikkinchisi — oshxona: mijozimiz kim, u qaysi daqiqada qaror qabul qiladi, sotib olishga nima xalaqit beradi, pulni aynan qayerda yoʻqotamiz.
Mijozlar deyarli doim vitrina uchun keladi. Men koʻp marta muzokara xonasida oʻtirdim, u yerda mendan reklama kampaniyasini kutishardi, boshlash esa boshqa narsadan kerak edi — mahsulotdan, narxdan, kompaniyada qoʻngʻiroqqa qanday javob berishidan. Baʼzan halol javob shunday yangrardi: sizga reklama kerak emas, sizda sotuv buzilgan. Buni eshitishni istashmaydi. Ammo raqamlarni aynan shu oʻzgartirardi.
Bu yillar davomida menda tajriba toʻplandi, uni endi oʻzimda saqlashning maʼnosi yoʻq. Hammasini bilganim uchun emas — bozorimizda ekspertlik juda kam, buni esa oʻsha ekspertlikni yetti yil sotgan odam yozmoqda.
Marketology — oshxonani ochishga urinish.
Kurs emas, maktab emas, agentlik vitrinasi emas. Marketing aslida qanday ishlashini bozorimiz misollarida, ikki tilda tahlil qiladigan media.
Marketingda 15 yildan ortiq
Men marketingda 17 yoshda ishlay boshladim va shundan beri kasbimni oʻzgartirmadim. Barrikadaning ikkala tomonida ham boʻlishga ulgurdim — kompaniyalar ichida ham, pudratchi tomonida ham.
Softline Uzbekistan
yoʻlning boshi. Marketing faoliyati, hamkorlar bilan ish, tadbirlar.
Sharq Telekom
marketing boʻlimi boshligʻi. Jamoa yigʻdim, strategiya, kampaniyalar va sotuv tahlili uchun javob berdim.
Express24
yetkazib berish xizmatining ishga tushishida qatnashdim, oʻshanda MyTaxi Express edi. Strategiya, mijozlar bilan ishlash reglamentlari, kampaniyalar, sodiqlik dasturi.
Agat Solutions
tijorat direktori. Sotuv va marketing, freesite.uz va Wedding.uz loyihalari.
United Marketing
asoschi va bosh direktor. Yetti yil, jamoaning 500 dan ortiq loyihasi: konsalting, strategiyalar, digital, SMM, kontent, dizayn, video prodakshn, PR, brending, analitika, tadbirlar, marketing autsorsi.
Kompaniya ichidagi ish bilan agentlik ishi orasidagi farq — oʻz oshxonangiz bilan begona oshxona orasidagi farq. Ichkarida qaror nega uchinchi kelishuvda toʻxtab qolayotganini koʻrasiz. Tashqarida esa bir xil xatolar yigirmata kompaniyada ketma-ket takrorlanishini koʻrasiz. Menga ikkalasini ham koʻrish nasib qildi.
Amaliyotdan metodga
Metodni men oʻylab topmadim. U shakllandi.
Birinchi turtki oddiy narsa boʻldi, uni yirik xorijiy riteyl amaliyotida koʻrdim: auditoriyani «mahsulot kerak boʻlganlarning hammasi» deb emas, xulqi turlicha boʻlgan bir necha tipga ajratadilar — va keyin har biri bilan oʻzicha ishlaydilar. Gʻoya men uni bozorimizga qoʻllab koʻrmagunimcha ravshan tuyulgan edi.
Keyin segmentatsiyaga qolgani qoʻshila boshladi. Mijozni qanday jalb qilishadi. Qanday ushlab qolishadi. Qanday qaytarishadi. U qaysi vaziyatda umuman mahsulotni eslaydi. Biz bilan qayerda toʻqnashadi. Qaysi kanal orqali unga yetib borish mumkin. Ariza CRMga tushgandan keyin u bilan nima boʻladi. Va bularning bari oxir-oqibat qanchaga tushdi.
Bir necha yildan soʻng men buni har safar bir xil tartibda qilayotganimni sezdim. Kitobda shunday yozilgani uchun emas, boshqacha qilsa yomonroq chiqqani uchun.
Mijozlar bu mantiq asosida qurilgan rejalarni uning nomi paydo boʻlishidan ancha oldin olishgan.
2026-yilda men oʻtirib uni tavsifladim: toʻqqiz bosqichga ajratdim, mavjud marketing maktablari bilan solishtirdim va metodologiya sifatida rasmiylashtirdim. Oʻtkazilgan taqqoslashda men bu elementlarni xuddi shunday boshqaruv konfiguratsiyasida yigʻadigan framework topmadim — ammo marketingni ixtiro qildim demayman. Bu amaliyotdan oʻsib chiqqan, qaror qabul qilish va ijro etishning mualliflik tizimi.
Tajriba
Mahalliy va xalqaro kompaniyalar bilan toʻrtta katta toifada ishladim:
Banklar va fintex
- tajribaning eng katta qismi: strategiyalar, rebrending, raqamli transformatsiya, mobil mahsulotlarni ishga tushirish va targʻib qilish.
Riteyl va isteʼmol brendlari
- mahsulotlarni bozorga chiqarish, sodiqlik dasturlari, tarmoqlar bilan ish.
Xizmatlar va texnologiyalar
- marketingni noldan qurish, autsors, digital.
Xalqaro kompaniyalar
- global yondashuvlarni bozorimizga moslashtirish.
Tanlangan keyslar
Mijozga yuz burishi kerak boʻlgan bank
Vazifa reklamadan kengroq edi: bozorni oʻrganish, mijozlar muammolarini tahlil qilish, pozitsionlashtirishni qayta yigʻish, digital va Telegramni tartibga solish, marketingning bir qismini avtomatlashtirish va — eng qiyini shu boʻlib chiqdi — marketing, riteyl, korporativ blok va IT orasidagi reglamentlarni yoʻlga qoʻyish. Reklama bu yerda birinchi emas, oxirgi qatlam edi.
Toʻyingan bozorda mobil mahsulotni ishga tushirish
Marketing strategiyasi, vizual uslubni yangilash, raqamli transformatsiya, kampaniyalar, Telegram, bloggerlar va OAV bilan ish. Alohida vazifa — ilova oʻrnatilishi bir haftadan keyin oʻchirish bilan tugamasligiga erishish.
Qanday ishlayman
Strategiya → Qaror → Amalga oshirish → Oʻlchash.
Strategiya
avvalo tashxis. Biznes, mahsulot va mijoz bilan nima boʻlayotgani va pul aslida qayerda yoʻqolayotgani. Baʼzan xulosa yoqimsiz: muammo marketingda emas.
Qaror
ustuvorliklar. Qirqta gʻoya roʻyxati emas, yaqin siklda nima qilishimiz va nima qilmasligimizning qisqa roʻyxati.
Amalga oshirish
ishni oxiriga yetkazish. Bajaruvchisi yoʻq strategiya — ish emas, hujjat.
Oʻlchash
har bir qarorda «oldin» raqami va «keyin» raqami, hamda oyiga bir marta suhbat: kuchaytirish, oʻzgartirish yoki yopish.
Strategiya ishlab chiqishni koʻpchilik biladi. Uni amalga oshirib, hisoblab chiqishni — sezilarli darajada kamroq.
Metodologiya
Toʻqqiz bosqich, har birida bitta savol, chiqishda iqtisodiyot. Men oʻzim shu asosda ishlayman va Marketology tahririyat mantigʻi ham shunga quriladi.
Marketology nima uchun kerak
Bizda marketing hamon koʻpincha chiroyli qiladigan boʻlim sifatida tushuniladi. Natija ham shunga yarasha: byudjet bor, harakat yoʻq.
Marketology bozorni tushuntirish va mexanizmlarni koʻrsatish uchun bor — mahalliy misollarda, rus va oʻzbek tillarida. Men bu yerga faqat oʻz ekspertligimni emas, kuchli amaliyotchilarni ham yigʻmoqchiman: mahalliy marketologlarni, xalqaro ekspertlarni, tadbirkorlarni.
Masofa uzoq va men tezlik borasida xayolparast emasman. Ammo yoʻnalish toʻgʻri: kuchli marketing reklama haqida emas, u yetukroq biznes, yaxshiroq mahsulotlar va normal xizmat haqida. Bunga sarmoya kiritishga arziydi.
